Ecoloog Marijn geeft BeeGrateful Masterclass over 'echte' parasieten

Koekoeksbijen, Wolzwevers en Waaiervleugeligen

Meer over wilde bijen leren is fantastisch voor de biodiversiteit en voor jezelf natuurlijk, maar bij deze beestjes alleen houdt het natuurlijk niet op. Onze omgeving bestaat uit één allesomvattend ecosysteem waarin alles samenhangt en wel of niet met elkaar samenwerkt. Zo zijn er verschillende soorten parasieten en profiteurs die van de wilde bijen afhankelijk zijn. Evengoed kunnen sommige parasieten de wilde bijen ook weer een dienst bewijzen!

Tijdens de donkere en koude maanden van het jaar moeten we de gezelligheid van de wilde bijen om ons heen missen. Dit is volgens ons dan ook hét moment om je kennis over deze bestuivers bij te spijkeren. We delen daarom een aantal BeeGrateful Masterclasses met je.

---

Parasieten en profiteurs. Eerlijk is eerlijk: het zijn niet echt de termen waar je graag mee geassocieerd wil worden. Toch zijn in de biodiversiteit de parasieten en profiteurs graag geziene gasten, door de meeste ecologen dan.

In deze BeeGrateful Masterclass leert onze ecoloog Marijn je meer over de insecten die de wilde bijen in ons land vergezellen, of ze dat nu willen of niet. Van wolzwevers tot oliekevers, we hebben een prachtige lijst voor je samengesteld. Lees dus snel verder en spijker je kennis BIJ!

Het zijn maar mysterieuze dieren, die parasieten, want zó veel is er nou ook weer niet over ze bekend. Je leert in deze masterclass dan ook een aantal feiten waar de meeste mensen niets van weten. Ik houd je niet langer in spanning. Dit is wat er voorbij komt in deze masterclass:

• Koekoeksbijen

• Wolzwevers

• Waaiervleugeligen

---

Koekoeksbijen

Koekoeksbijen heten koekoeksbijen omdat ze zich gedragen als ...een koekoek. Wat houdt dat precies in? Dat wil zeggen dat de vrouwtjes zelf geen nesten bouwen. Ze leggen hun eitjes daarom in het nest van andere bijen.

De gastvrouw heeft hier, in het beste geval, niets van in de gaten. De larve van de koekoeksbij kan zich in de daaropvolgende maanden dus ongestoord tegoed doen aan de voedselvoorraad (en soms zelfs de larven) in het gastnest.

Meer BIJles over koekoeksbijen? Zoek dan de BuzzHub posts over de Gewone tubebij en over de Rode koekoekshommel weer eens op!

Je vindt vele tientallen soorten koekoeksbijen in Nederland. Hieronder vallen onder meer de wespbijen, viltbijen, bloedbijen en kegelbijen. Sommige soorten hebben het voorzien op één specifieke gastbij. Een kortsprietwespbij dringt bijvoorbeeld alleen het nestje van de grasbij binnen.

Andere soorten hebben een breder gastvrouwspectrum. Een voorbeeld daarvan is de gewone kegelbij, die bij verschillende soorten behangersbijen parasiteert. En de bosbloedbij beperkt zich niet eens tot één soort, maar legt haar eitjes in de nesten van zowel zandbijen als diverse groefbijen.

---

Wolzwevers

Alle soorten wolzwevers zijn parasieten op eieren of larven van andere insecten, uiteenlopend van sprinkhanen en vlinderrupsen tot bijen en wespen. Verreweg de meeste soorten parasiteren op deze laatste groepen, zo ook de muurrouwzwever.

De muurrouwzwever parasiteert op metselbijen en metselwespen, die in gaatjes in muren, houten palen en schuttingen nestelen. Het vrouwtje deponeert een eitje in het nest van deze bijen en wespen voordat het nest afgesloten wordt. De larve van de muurrouwzwever voedt zich met de larve van de gastvrouw.

De rouwzweverlarve wacht tot de bijenlarve volgroeid is en zich gaat inspinnen in een cocon. De rouwzweverlarve laat zich dan mee inspinnen. Is de cocon klaar, dan zuigt deze de bijenlarve leeg en blijft in de cocon zitten. In het voorjaar verpopt ze.

Wonderlijk genoeg weet de larve van de muurrouwzwever bij het verpoppen precies in welke richting ze moet gaan liggen om later linea recta uit te vliegen.

---

Waaiervleugeligen

Waaiervleugeligen zijn ‘echte’ parasieten die bijen inwendig parasiteren. Een mannetje leeft maar een uur of wat en moet in die tijd met zijn gevoelige gewaaierde antennes een vrouwtje zien te vinden in het achterlijf van een bij of wesp.

Geparasiteerde bijen (of wespen) worden traag. Dat komt door de aanwezigheid van deze parasiet, die een stofje produceert dat de zenuwwerking vermindert. Een zandbijwaaiertje kan namelijk alleen tot paring komen wanneer een geparasiteerde grijze zandbij traag genoeg is. De paring van zandbijwaaiertjes duurt minutenlang.

Ze zijn nog geen halve millimeter groot en komen uit de bij of wesp gekropen als die een bloem bezoekt. Dan wachten ze tot ze een nieuwe gastheer kunnen bespringen. Op dit dier liften ze mee om in het nest uiteindelijk binnen te dringen in een larve van die bij. Daarin ontwikkelt de parasitaire larve zich als een inwendige parasiet.

---

Heb je een vraag over deze BeeGrateful Masterclass? Ga dan naar de subscriber chat en klik op ‘start a new thread’ om een gesprek te openen.